Mətn
Nasos boş hovuza su vurur. Hovuzdakı suyun həcmi (y, m³) nasosun işlədiyi vaxtdan (x, saat) düz mütənasib asılıdır. Qrafikdə bu asılılıq təsvir olunub.
Hovuzun həcmi 360 m³-dir. Boş hovuzu tam doldurmaq üçün nasos neçə saat işləməlidir?
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Qrafikdən əmsal və tətbiq
Qayda
Qrafikdəki nöqtə (x; y) «x saatda y m³ su» deməkdir. Əmsal k = y : x — nasosun 1 saatda vurduğu su. Lazım olan vaxt: x = y : k.
y = kx
2 · Həll
Addım-addım həll
TapşırıqNasosun qrafiki
Qrafik (3; 45) nöqtəsindən keçir. 360 m³ su neçə saata vurular?
- Nöqtənin mənası: 3 saatda 45 m³ su vurulur.
- Əmsal: k = 45 : 3 = 15 — nasos 1 saatda 15 m³ su vurur, düstur y = 15x.
- 360 m³ üçün: 360 = 15 · x, x = 360 : 15 = 24.
Cavab: 24 saat
Cədvəl: 1, 3, 24 saat — 15, 45, 360 m³. 45-dən 360-a 8 dəfə artım, vaxt da 3-dən 24-ə 8 dəfə artır.
Həcm 8 dəfə artırsa (45 → 360), vaxt da 8 dəfə artır (3 → 24).
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayırıq
Həcm 360 : 45 = 8 dəfə çoxdur, deməli vaxt da 8 dəfə çox olmalıdır: 3 · 8 = 24 saat ✓.
4 · Diqqət
Digər cavablar niyə səhvdir
Səhv yol
360 : 45 = 8 saat
45 m³ 1 saatda yox, 3 saatda vurulur.
Düzgün yol
360 : 15 = 24 saat
Həcmi 1 saatlıq miqdara bölürük.
- 8 — 360 45-ə bölünüb — 45 m³ 1 saatda deyil, 3 saatda vurulan sudur.
- 120 — 360 3-ə bölünüb — həcm vaxta yox, nasosun 1 saatda vurduğu suya (15 m³) bölünməlidir.
- 5400 — 360 əmsala bölünmək əvəzinə ona vurulub (360 · 15).
- 15 — bu, mütənasiblik əmsalıdır — nasosun 1 saatda vurduğu su (m³), vaxt deyil.