Miqyas xəttindən ədədi miqyas

1 · Əsas fikir

Miqyas xətti və ədədi miqyas

Əsas fikir

Miqyas şəkildəki (plandakı, xəritədəki) uzunluğun həqiqi uzunluğa nisbətidir. Dərslikdə: «Plandakı hər 1 sm reallıqda 3 m-ə uyğundur» və «Miqyas: 1 : 300».

1 : n miqyasında şəkildəki 1 sm həqiqətdə n sm-ə uyğundur. Eyni vahiddə: həqiqi uzunluq = şəkildəki uzunluq · n; şəkildəki uzunluq = həqiqi uzunluq : n.

• 1 m = 100 sm
• 1 km = 1 000 m = 100 000 sm

Miqyas xəttində bir bölgünün ucunda yazılan ədəd həmin bölgünün həqiqətdə hansı məsafəyə uyğun gəldiyini göstərir.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqMiqyas xəttindən ədədi miqyas

Şəkildə xəritənin miqyas xətti verilib: xətt bərabər bölgülərə ayrılıb və hər bölgünün uzunluğu 1 sm-dir. Bu xəritənin ədədi miqyasını tapın.

1. Miqyas xəttində bölgülərin ucunda 0, 2, 4, 6 km yazılıb: hər bölgü (1 sm) həqiqətdə 2 km-ə uyğundur.
2. Eyni vahidə keçirik: 2 km = 2 · 100 000 sm = 200 000 sm.
3. Deməli, xəritədəki 1 sm həqiqətdə 200 000 sm-dir və miqyas 1 : 200 000-dir.
4. Cavab: 1 : 200 000

Xəritənin miqyas xətti

Birinci bölgü: xəritədə 1 sm ↔ həqiqətdə 2 km = 200 000 sm.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Bütün xətt 3 sm-dir və 6 km-ə uyğundur: 6 km = 600 000 sm, 600 000 : 3 = 200 000 ✓.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

• 1 : 2 0002 km metrlə yazılıb (2 000 m), lakin 1 sm santimetrlədir. Miqyasda hər iki uzunluq eyni vahiddə olmalıdır: 2 km = 200 000 sm.
• 1 : 20 000Çevirmədə bir sıfır itib: 2 km = 2 000 m = 200 000 sm, 20 000 sm deyil.
• 1 : 2 000 000Çevirmədə artıq sıfır yazılıb: 2 000 000 sm = 20 km. Bir bölgü isə 2 km-ə uyğundur.
• 1 : 600 000Bütün miqyas xətti (6 km) 1 sm sayılıb. Lakin xətt 3 bölgüdən ibarətdir, yəni 3 sm-dir: 1 sm-ə 2 km düşür.