3x − 23x ifadəsini sadələşdirin və x = −17 olduqda ifadənin qiymətini hesablayın.
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Əvvəl sadələşdir, sonra hesabla
Əsas fikir
İfadənin qiymətini hesablamazdan əvvəl onu sadələşdirmək hesablamanı qısaldır: oxşar toplananlar islah olunur, sonra dəyişənin yerinə verilmiş ədəd yazılır.
−20x yazılışı −20 · x deməkdir, yəni əmsal dəyişənin qiymətinə vurulur. Mənfi ədədi mötərizədə yazırıq.
3x − 23x = (3 − 23) · x = −20x
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
Həll3x − 23x, x = −17
- Hər iki toplananın hərfi hissəsi x-dir — onlar oxşardır.
- Əmsalları toplayırıq: 3x − 23x = (3 − 23) · x = −20x.
- x-in yerinə −17 yazırıq: −20 · (−17).
- Mənfi ədədin mənfi ədədə hasili müsbətdir: 20 · 17 = 340.
- Cavab: −20x; x = −17 olduqda qiymət 340
Oxşar toplananlar 3x və −23x islah olunur: (3 − 23) · x = −20x; x = −17 olduqda −20 · (−17) = 340
Əvvəl oxşar toplananlar islah olunur, sonra yalnız bir vurma qalır.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayırıq
Sadələşdirmədən, birbaşa ilkin ifadədə hesablayaq: 3 · (−17) − 23 · (−17) = −51 + 391 = 340 ✓. Eyni cavab alındı; dərsliyin cavabı da 340-dır.
4 · Diqqət
Tipik səhvlər
Səhv düşüncə
−20x → −20 + (−17)
Əmsal ilə dəyişən arasında vurmadır, toplama deyil.
Düzgün
−20 · (−17) = 340
Mənfi · mənfi = müsbət.
Digər cavablar niyə səhvdir
- −340 — İfadə düzgün sadələşdirilib (−20x), amma vurmada işarə səhvi var: mənfi ədədi mənfi ədədə vurduqda hasil müsbətdir: (−20) · (−17) = 340.
- 442 — 3x toplananı mənfi götürülüb: −3 − 23 = −26, sonra (−26) · (−17) = 442. 3x müsbətdir, əmsallar 3 və −23-dür.
- −442 — 23x-in qarşısındakı «−» nəzərə alınmayıb: 3 + 23 = 26, 26 · (−17) = −442. 23x çıxılır, əmsalı −23-dür.
- −37 — −20x yazılışı «−20 üstəgəl x» kimi oxunub: −20 + (−17) = −37. Halbuki −20x = −20 · x, yəni vurma lazımdır.