İfadəni sadələşdirin və m = −1,5 olanda qiymətini tapın.
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Əvvəl sadələşdiririk, sonra qiymət veririk
Əsas fikir
Dərslikdə: «Birhədlini çoxhədliyə vurmaq üçün birhədlini çoxhədlinin hər bir həddinə vurub alınan hasilləri cəm şəklində yazmaq lazımdır.»
İfadənin qiymətini tapmazdan əvvəl onu sadələşdirmək hesablamanı asanlaşdırır: hasilləri açırıq, oxşar hədləri islah edirik, sonra dəyişənin qiymətini yerinə qoyuruq.
İşarələr: müsbət ədədin mənfi ədədə hasili mənfidir, iki mənfi ədədin hasili müsbətdir.
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
TapşırıqSadələşdirib qiymətini tapırıq
2m(m − 4) − m(2m − 5), m = −1,5
- 2m(m − 4) = 2m2 − 8m.
- −m(2m − 5) = −2m2 + 5m.
- İslah: m2: 2 − 2 = 0; m: −8 + 5 = −3 ⇒ ifadə −3m‑dir.
- m = −1,5: −3 · (−1,5) = 4,5.
- Cavab: 4,5
Hədlər
| Hasil | m2 | m |
|---|---|---|
| 2m(m − 4) | 2m2 | −8m |
| −m(2m − 5) | −2m2 | +5m |
| Cəm | 0 | −3m |
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
Birbaşa yerinə qoyaq: 2 · (−1,5) · (−1,5 − 4) = −3 · (−5,5) = 16,5; (−1,5) · (−3 − 5) = (−1,5) · (−8) = 12; 16,5 − 12 = 4,5 — eyni cavab.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- −4,5Sadələşmiş ifadə −3m‑dir; −3 · (−1,5) = +4,5 — iki mənfinin hasili müsbətdir.
- 19,5(−m) · (−5) = +5m; burada −5m götürülüb və −8m − 5m = −13m alınıb: −13 · (−1,5) = 19,5. Düzgün: −8m + 5m = −3m.
- 13,5(−m) · 2m = −2m2; burada +2m2 götürülüb və m2 hədləri silinməyib: 4m2 − 3m = 9 + 4,5 = 13,5. Düzgün: 2m2 − 2m2 = 0.
- 28,5İki səhv birlikdə: −2m2 əvəzinə +2m2 və +5m əvəzinə −5m — 4m2 − 13m = 9 + 19,5 = 28,5.