Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualOrtaTək seçim

Əks ikihədlilər və işarə

Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı və kəsrin işarə xassəsi: surət və məxrəci vuruqlarına ayırmaq, ortaq vuruğu müəyyən etmək, ixtisar zamanı surətin, məxrəcin və kəsrin qarşısındakı işarələri düzgün yazmaq, dəyişənin mümkün qiymətlərini qeyd etmək. Dərslikdəki işarə qeydinə əsaslanır; 8-ci sinif şagirdi üçün orta səviyyə.

Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

Kəsri ixtisar edin.

6−3xx2−4\frac{6-3x}{x^2-4}
Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Əks ikihədlilər bir-birindən işarə ilə fərqlənir

Əsas fikir

Dərslik: «Diqqət! Kəsrin surətinin (və ya məxrəcinin) işarəsini və kəsrin qarşısındakı işarəni dəyişdikdə, verilən kəsrə ekvivalent kəsr alınır.» Məsələn, a − b = −⁠(b − a), ona görə a − bb − a /  = −⁠1 (a ≠ b).

Dərslik nümunəsi: 1 − yy2 − 1 /  = −⁠(y − 1)(y + 1)(y − 1) /  = −⁠1y + 1 / , y ≠ ±1.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqƏks ikihədlilər və işarə

Kəsri ixtisar edin.

6 − 3xx2 − 4 /

  1. Surət: 6 − 3x = 3(2 − x) = −⁠3(x − 2).
  2. Məxrəc: x2 − 4 = (x − 2)(x + 2).
  3. Ortaq vuruq x − 2-dir: −⁠3(x − 2)(x − 2)(x + 2) /  = −⁠3x + 2 /  = −⁠3x + 2 / ; burada x ≠ ±2.
  4. Cavab: −3/(x + 2), x ≠ ±2

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

x = 0: 6 − 00 − 4 /  = −⁠1,5 və −⁠30 + 2 /  = −⁠1,5 ✓. x = 1: 3−⁠3 /  = −⁠1 və −⁠33 /  = −⁠1 ✓.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • 3x + 2 / 2 − x və x − 2 eyni deyil: 2 − x = −⁠(x − 2). Mənfi işarə itib. x = 0 olduqda kəsr 6−⁠4 /  = −⁠1,5, bu ifadə isə 1,5.
  • −⁠3x − 2 / İxtisar olunan vuruq x − 2-dir, məxrəcdə x + 2 qalır. x = 0 olduqda bu ifadə 1,5 ≠ −⁠1,5.
  • 3x − 2 / Həm məxrəcdə səhv vuruq qalıb, həm də işarə itib: 6 − 3x = −⁠3(x − 2). x = 1 olduqda kəsr 3−⁠3 /  = −⁠1, bu ifadə isə 3−⁠1 /  = −⁠3.
  • −⁠1x + 2 / Surətdən çıxarılan 3 vuruğu itib: 6 − 3x = −⁠3(x − 2), ixtisardan sonra surətdə −3 qalır. x = 0 olduqda bu ifadə −⁠0,5 ≠ −⁠1,5.

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Tam kvadrat və kvadratlar fərqi

    Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı: surət və məxrəci müxtəsər vurma düsturları və digər üsullarla vuruqlarına ayırmaq, ortaq vuruğu müəyyən edib surət və məxrəci ona bölmək, alınan kəsri dəyişənin bir qiymətində yoxlamaq və mümkün qiymətləri qeyd etmək. 8-ci sinif şagirdi üçün orta səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Kvadratlar fərqi və ixtisar

    Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı çoxhədliləri vuruqlarına ayırmaqla: ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaq və müxtəsər vurma düsturlarından istifadə etmək, surət və məxrəcin ortaq vuruğunu tapıb hər ikisini ona bölmək, dəyişənin mümkün qiymətlərini nəzərə almaq. Dərsliyin ixtisar qaydasını məşq etdirir; 8-ci sinif şagirdi üçün əsas səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Ortaq vuruğa ixtisar

    Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı: kəsrin əsas xassəsinə əsaslanaraq surət və məxrəci vuruqlarına ayırmaq, ortaq vuruğu müəyyən etmək və hər ikisini ona bölmək, dəyişənin mümkün qiymətlərini qeyd etmək. Dərsliyin üç addımlı ixtisar qaydasını sadə cəbri kəsrlərdə tətbiq etməyi məşq etdirir; 8-ci sinif şagirdi üçün əsas səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Birhədli kəsrlərin hasili

    Rasional ifadələrin vurulması: cəbri kəsrlərin hasilini tapmaq üçün surətləri surətlərə, məxrəcləri məxrəclərə vurmaq, əmsalları və dəyişənlərin qüvvətlərini ixtisar etmək və nəticəni ixtisar olunmayan kəsr şəklində yazmaq. Adi kəsrlərin vurma qaydasının cəbri kəsrlərə köçürülməsi və dəyişənlərin mümkün qiymətləri; 8-ci sinif şagirdi üçün asan səviyyəli məşq.

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Kəsrin qiymətini hesablamaq

    Rasional cəbri kəsrin dəyişənin verilmiş qiymətində ədədi qiymətini hesablamaq: qiyməti surətdə və məxrəcdə mötərizə ilə yerinə yazmaq, qüvvəti və işarələri düzgün hesablamaq, əvvəlcə məxrəcin sıfırdan fərqli olduğunu yoxlamaq və surəti məxrəcə bölmək. Rasional ədədlərlə əməlləri bilən 8-ci sinif şagirdi üçün.

    3.25 Rasional ifadələr

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    Qruplaşdırma ilə ixtisar

    İki dəyişənli rasional kəsrin ixtisarı: çoxhədliləri hədləri qruplaşdırmaqla və digər üsullarla vuruqlarına ayırmaq, surət və məxrəcin ortaq ikihədli vuruğunu tapıb ona bölmək və dəyişənlərin mümkün qiymətlərini nəzərə almaq. Qruplaşdırma üsulunu kəsrlərin ixtisarında tətbiq etməyi məşq etdirir; 8-ci sinif şagirdi üçün yüksək səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi