Mövzu · DİM · Riyaziyyat · 2.0 7-ci sinif Riyaziyyat
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Müxtəsər vurma düsturlarının bölünməyə tətbiqi: N = 5⁶ − 1 ədədini kvadratlar fərqi ilə (5³ − 1)(5³ + 1) = 124 · 126, sonra kublar fərqi və cəmi ilə 4 · 31 · 6 · 21 şəklində yazıb bölənlərini tapmaq və bölən olmayan ədədi müəyyən etmək. 5² + 1-i səhvən vuruq saymaq tələsi izah olunur; qüvvətləri və bölünməni bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Müxtəsər vurma düsturunun seçilməsi: x⁶ − 64 ifadəsini əvvəl kvadratlar fərqi kimi (x³ − 8)(x³ + 8) yazıb, sonra kublar fərqi və kublar cəmi ilə dörd vuruğa ayırmaq. Natamam kvadratı tam kvadratla qarışdırmaq, orta həddin işarəsini və həddi unutmaq, fərqi tam kvadrat sanmaq səhvləri ayırd edilir; kvadratlar fərqi, kublar cəmi və fərqi düsturlarını bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
İki müxtəsər vurma düsturunun ardıcıl tətbiqi: (y + 3)(y² − 3y + 9)(y³ − 27) hasilində əvvəl kublar cəmini tanıyıb y³ + 27 almaq, sonra kvadratlar fərqi ilə y⁶ − 729 yazmaq. İşarə səhvi, qüvvətin qüvvətində üstləri səhv hesablamaq, nəticəni tam kvadrat sanmaq səhvləri ayırd edilir; kublar cəmi və kvadratlar fərqi düsturlarını bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Kvadratlar fərqi düsturunun ardıcıl tətbiqi: (m − 2)(m + 2)(m² + 4)(m⁴ + 16) hasilini addım-addım m² − 4, m⁴ − 16 və m⁸ − 256 şəklinə gətirmək. İşarə səhvi, ikinci ifadəni kvadrata yüksəltməmək və qüvvətin qüvvətində üstləri toplamaq səhvləri ayırd edilir; kvadratlar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlini sonadək vuruqlara ayırmaq: 3x⁵ − 48x ifadəsində ortaq vuruğu 3x çıxarmaq və kvadratlar fərqi düsturunu iki dəfə tətbiq edərək 3x(x − 2)(x + 2)(x² + 4) almaq. Ortaq vuruğu yarımçıq çıxarmaq, x⁴ − 16-nı x² − 16 sanmaq, kvadratlar fərqini tam kvadratla qarışdırmaq səhvləri ayırd edilir; ortaq vuruq və kvadratlar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Tənliyi vuruqlara ayırma ilə həll etmək: 4x³ − 12x² − x + 3 = 0 tənliyində sol tərəfi qruplaşdırıb (x − 3)(4x² − 1), sonra kvadratlar fərqi ilə (x − 3)(2x − 1)(2x + 1) yazmaq və hasilin sıfıra bərabər olması şərtindən üç kök tapmaq. Kökü kvadratla qarışdırmaq, işarə səhvi və kök itirmək səhvləri ayırd edilir; qruplaşdırma və kvadratlar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Qruplaşdırma və kublar fərqi ilə vuruqlara ayırma: x⁴ + x³ − 8x − 8 ifadəsini x³(x + 1) − 8(x + 1) kimi qruplaşdırıb (x + 1)(x³ − 8), sonra (x + 1)(x − 2)(x² + 2x + 4) almaq. Natamam kvadratın işarəsi, tam kvadratla qarışdırma, qruplaşdırmada mənfi işarə və kublar cəmi ilə qarışdırma səhvləri ayırd edilir; qruplaşdırma üsulunu və kublar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
İfadəni müxtəsər vurma düsturları ilə sadələşdirib qiymətini tapmaq: (a + 2)(a² − 2a + 4) − (a − 1)³ − 3a² ifadəsində kublar cəmini və fərqin kubunu açıb 9 − 3a almaq, sonra a = −1,5 qoymaq. Mənfi ədədi qoyanda işarə səhvi, kublar cəmini fərqlə qarışdırmaq, fərqin kubunu a³ − 1 sanmaq və mötərizə önündə minus səhvləri ayırd edilir; 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Qruplaşdırma ilə iki düsturun birgə tətbiqi: x² + 10x + 25 − 9y² ifadəsində ilk üç həddi (x + 5)² kimi qruplaşdırıb kvadratlar fərqi ilə (x + 5 − 3y)(x + 5 + 3y) almaq. Əmsalın kvadrat kökünü səhv götürmək, səhv qruplaşdırma, fərqi kvadrat sanmaq və tam kvadratın işarəsi səhvləri ayırd edilir; tam kvadrat üçhədlini və kvadratlar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Kublar fərqi və tam kvadrat düsturlarının birgə tətbiqi: x³ − y³ = 7(x − y), x ≠ y və xy = 2 şərtindən x² + xy + y² = 7, x² + y² = 5 və (x + y)² = 9 alıb müsbət x, y üçün x + y = 3 tapmaq. Aralıq nəticələri (9, 5, 7, 1) cavab sanmaq səhvləri ayırd edilir; kublar fərqi və ikihədlinin kvadratını bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
HTML dərsDİM · Riyaziyyat
7-ci sinif üçün müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi mövzusunda oxu dərsi: çoxhədlini sonadək vuruqlara ayırmaq üçün qərar xəritəsi və ardıcıllıq — əvvəl ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaq, sonra hədləri sayıb düsturu tanımaq (iki hədd: kvadratlar fərqi, kublar cəmi və kublar fərqi, kvadratlar cəmi ayrılmır; üç hədd: tam kvadrat; dörd hədd: qruplaşdırma və ya ikihədlinin kubu), sonda hər vuruğu yenidən yoxlamaq və vurub yoxlamaq. Laboratoriyada beş ifadə xəritədən keçirilir; nümunələrdə ortaq vuruq ilə tam kvadrat, kvadratlar fərqinin iki dəfə tətbiqi, tam kvadrat çıxılan kvadrat, iki müxtəlif qruplaşdırma ilə eyni cavab və hasilin sıfıra bərabər olması şərti ilə tənlik həlli göstərilir. Yarımçıq ayırma, ortaq vuruğu unutmaq və qruplaşdırmada işarə səhvi izah olunur; çərçivənin sahəsi və 8-ə bölünmə tətbiq kimi verilir. Beş müxtəsər vurma düsturunu ayrı-ayrılıqda bilən şagirdlər üçündür.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
Audio dərsDİM · Riyaziyyat10:01
7-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi. Fikirdə tutulan ədəd oyunu: ədədə üç əlavə edib üç çıxmaq, nəticələri vurmaq, eyni işi dördlə görmək və hasilləri çıxmaq həmişə yeddi verir, çünki a kvadrat çıx doqquzdan a kvadrat çıx on altı çıxanda dəyişən yox olur; ifadənin qiyməti dəyişəndən asılı deyil. Düsturu ifadənin üzündən tanımaq: əvvəl ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaq, hədləri saymaq, kvadratlar fərqi, kubların cəmi və fərqi, natamam kvadrat, tam kvadrat, dörd hədddə qruplaşdırma; kvadratlar cəmi bu düsturlarla ayrılmır. Sonadək vuruqlara ayırmaq: beş a kub çıx beş a, a-nın dördüncü qüvvəti çıx səksən bir (matryoşka). Düsturlar zənciri: iqrek çıx bir, iqrek üstəgəl bir və iqrek kvadrat üstəgəl birin hasili iqrekin dördüncü qüvvəti çıx bir. Ədəd qoyub yoxlama: iks kub üstəgəl səkkiz bərabərliyində natamam kvadratın işarə səhvi.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqiaz-AZ
Video dərsDİM · Riyaziyyat3:25
7-ci sinif üçün müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi mövzusunda qısa video dərs. Hook: yeddidən başlayan ardıcıl dörd ədədi vurub bir əlavə edəndə 5041 alınır, bu da 71-in kvadratıdır: 7 · 8 · 9 · 10 + 1 = 71². Kiçik ədədlərlə yoxlama: 1 · 2 · 3 · 4 + 1 = 25 = 5², 2 · 3 · 4 · 5 + 1 = 121 = 11²; hamısını yoxlamaq mümkün deyil, hərf lazımdır. Ardıcıl ədədlər a, a + 1, a + 2, a + 3; kənardakı cüt a(a + 3) = a² + 3a, ortadakı cüt (a + 1)(a + 2) = a² + 3a + 2, iki hasil yalnız 2 vahid fərqlənir. Təkrarlanan ifadə blok kimi görülür: t = a² + 3a + 1, hasillər t − 1 və t + 1-dir, kvadratlar fərqi düsturu ilə (t − 1)(t + 1) = t² − 1, bir əlavə edəndə t² alınır. Üç ardıcıl ədəd işləmir: 1 · 2 · 3 + 1 = 7 tam kvadrat deyil; dörd ədəddə kənardakıların cəmi ortadakıların cəminə bərabərdir. Kök kənardakıların hasili üstəgəl birdir: 7 · 10 = 70, 8 · 9 = 72, ortada 71; 10 · 11 · 12 · 13 + 1 = 17 161 = 131². Üç vərdiş: ağıllı qruplaşdırmaq, bloku görmək, tanış düsturu tanımaq; eynilik a(a + 1)(a + 2)(a + 3) + 1 = (a² + 3a + 1)². Kvadratlar fərqi düsturunu və iki ikihədlinin hasilini bilən şagirdlər üçündür.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
