Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualÇətinTək seçimFiqur (SVG)

Qrafikə görə ikidəyişənli xətti tənliyi seçmək

Qrafikə görə ikidəyişənli xətti tənliyi tanımaq: koordinat müstəvisindəki düz xəttin oxlarla kəsişmə nöqtələrini oxumaq və hansı ax + by = c tənliyinin hər iki nöqtədə doğru bərabərliyə çevrildiyini yoxlamaq. Tapşırıq kəsişmələri yerini dəyişən, işarəsi fərqli, yalnız bir nöqtədən keçən və paralel xətlərin tənliklərini ayırır; xətti funksiyanın qrafikini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.

Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

Mətn

Koordinat müstəvisində bir düz xətt çəkilib; onun koordinat oxları ilə kəsişmə nöqtələri qırmızı dairə ilə qeyd olunub.

Damalı koordinat müstəvisində azalan düz xətt çəkilib. Xətt OY oxunu (0; 2) nöqtəsində, OX oxunu (3; 0) nöqtəsində kəsir; hər iki kəsişmə nöqtəsi qırmızı dairə ilə qeyd olunub.

Şəkildəki düz xətt hansı tənliyin qrafikidir?

Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

İki nöqtə düz xətti təyin edir

Əsas fikir

ax + by = c → düz xətt

Koordinatları ax + by = c tənliyinin kökü olan nöqtələr düz xətt əmələ gətirir — bu, tənliyin qrafikidir. Nöqtə qrafik üzərindədirsə, onun koordinatları tənliyi doğru bərabərliyə çevirir, və əksinə.

OY oxunun hər nöqtəsində x = 0, OX oxunun hər nöqtəsində y = 0. b ≠ 0 olduqda y = −(a/b)x + c/b, yəni qrafik k = −a/b, l = c/b olan y = kx + l xətti funksiyasının qrafikidir.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqQrafikə görə ikidəyişənli xətti tənliyi seçmək

Şəkildəki düz xətt hansı tənliyin qrafikidir?

  1. Qrafikdən iki nöqtə oxuyuruq: xətt OX oxunu (3; 0), OY oxunu (0; 2) nöqtəsində kəsir.
  2. Qrafikin hər nöqtəsi tənliyin köküdür. Ona görə hər variantda bu iki cütü yoxlayırıq.
  3. 2x + 3y = 6 üçün: (3; 0) → 2 · 3 + 3 · 0 = 6; (0; 2) → 2 · 0 + 3 · 2 = 6. Hər ikisi doğrudur.
  4. İki nöqtədən yalnız bir düz xətt keçir, deməli şəkildəki xətt 2x + 3y = 6 tənliyinin qrafikidir.
  5. Cavab: 2x + 3y = 6

2x + 3y = 6 tənliyinin qrafiki

Qrafikdən oxunan iki nöqtə: (0; 2) və (3; 0). Hər ikisi 2x + 3y = 6 tənliyinin köküdür.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

y-i x ilə ifadə edək: 3y = 6 − 2x, y = −2x/3 + 2. Burada k = −2/3 < 0 — xətt azalandır, l = 2 — OY oxunu (0; 2)-də kəsir, şəkildəki kimi.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • 3x + 2y = 6Bu xətt oxları (2; 0) və (0; 3) nöqtələrində kəsir — kəsişmə nöqtələri yerini dəyişib.
  • 2x − 3y = 6x = 0 olduqda −3y = 6, y = −2: bu xətt OY oxunu (0; −2) nöqtəsində kəsir, şəkildəki xətt isə (0; 2)-də.
  • x + y = 3(3; 0) nöqtəsindən keçir, amma OY oxunu (0; 3)-də kəsir: x = 0 olduqda y = 3, 2 deyil.
  • 2x + 3y = 3Bu xətt şəkildəkinə paraleldir (eyni k = −2/3), lakin oxları (1,5; 0) və (0; 1) nöqtələrində kəsir.

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Qrafikə görə xətti funksiyanın düsturunu tapmaq

    Qrafikə görə xətti funksiyanın düsturunun tapılması: koordinat şəbəkəsində düz xəttin ordinat oxunu kəsdiyi nöqtədən sərbəst əmsalı oxumaq, qrafikin başqa nöqtəsini y = kx + b düsturunda yerinə yazıb bucaq əmsalını hesablamaq və nəticəni xəttin enməsi ilə yoxlamaq. Koordinat müstəvisində nöqtələri oxuya bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.

    2.37 Xətti funksiya

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Qrafiklərin kəsişmə nöqtəsini tapmaq və yoxlamaq

    İki xətti funksiyanın qrafiklərinin kəsişmə nöqtəsinin tapılması: eyni koordinat sistemində qurulmuş düz xətlərin kəsişdiyi düyünü oxumaq və nöqtənin koordinatlarını hər iki düstura qoyub yoxlamaq. Tapşırıq koordinatların yerini dəyişməyi və düz xəttin oxlarla kəsişmə nöqtəsini iki qrafikin ortaq nöqtəsi saymağı ayırd etməyi öyrədir; xətti funksiyanın qrafikini oxuya bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.

    2.38 Xətti funksiyaların qrafiklərinin qarşılıqlı vəziyyəti

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    Qrafikə görə a əmsalını tapmaq

    Qrafikə görə ikidəyişənli xətti tənliyin naməlum əmsalını tapmaq: koordinat müstəvisindəki düz xəttin nöqtəsini oxuyub koordinatlarını ax − 3y = 6 tənliyində yerinə yazmaq və a-ya görə tənliyi həll etmək. Tapşırıq x = 0 olan nöqtənin əmsalı təyin etmədiyini göstərir və bucaq əmsalını, sərbəst əmsalı a saymaq kimi səhvləri ayırır; xətti funksiyanın qrafikini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.

    2.39 İkidəyişənli xətti tənlik və onun qrafiki

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Qrafikə görə düz xəttin tənliyi

    Koordinat müstəvisində təsvir olunmuş düz xəttin tənliyini şəkildən oxunan iki nöqtənin koordinatlarına görə yazmaq: nöqtələri qrafikdən dəqiq oxumaq, bucaq əmsalını tapmaq və sərbəst həddi ordinat oxu ilə kəsişmədən və ya hesablama ilə müəyyən etmək. 8-ci sinif şagirdi üçün şəkilli çoxaddımlı tapşırıq.

    3.56 İki nöqtədən keçən düz xəttin tənliyi

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    Koordinatları şərti ödəyən nöqtələr

    Tərs mütənasiblik funksiyasının qrafiki üzərində koordinatları əlavə şərti ödəyən nöqtələri tapmaq: qrafikin keçdiyi nöqtəyə görə əmsalı müəyyən etmək, koordinatlar arasındakı şərti düz xəttin tənliyi kimi yazmaq, alınan tənliyi kvadrat tənliyə gətirib həll etmək və tapılan həlləri hər iki şərtlə yoxlamaq. Çoxaddımlı, yazılı əsaslandırma tələb edən tapşırıq; 8-ci sinif şagirdi üçün.

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Nöqtələrə görə əsas funksiya

    Qrafikin üzərindəki bir neçə nöqtənin koordinatlarına görə onun hansı əsas elementar funksiyaya aid olduğunu müəyyən etmək: hər nöqtənin koordinatlarını funksiyaların düsturlarında yoxlamaq və bütün nöqtələrdən keçən yeganə funksiyanı seçmək. Onuncu sinif cəbri, bəzi funksiyaların qrafiki və xassələri üzrə giriş səviyyəli test tapşırığı.