Yüklənir…
Cavabla, dərhal yoxla və izahı oxu.
40 material
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
İki dəyişənli çoxhədlilərin vurulması: iki dəyişənli ikihədli üçhədliyə vurulur, hər hasildə əmsallar vurulur, a və b hərflərinin üstləri ayrıca toplanır, işarələr təyin edilir, sonra a²b və ab² kimi oxşar hədlər islah edilir. İzahda hasillər cədvəli, iki qiymətlə yoxlama və işarə, islah səhvləri izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; yüksək səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Parametrli məsələ: parametr daxil olan üçhədli ikihədliyə vurulur, hasildə x² və x hədlərini verən cütlər seçilir, əmsallar parametrlə ifadə edilir və onların bərabərliyindən parametr tapılır. Yerinə qoyma ilə yoxlama verilir; əmsalı sıfıra bərabər etmək, bir hasili unutmaq və işarə xətası kimi səhvlər izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; yüksək səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Sahə məsələsi: düzbucaqlının uzunluğu azaldılıb eni artırılanda əvvəlki və yeni sahə ikihədlilərin hasili kimi açılır və fərqi tapılır; nəticənin dəyişəndən asılı olmadığı görünür. Şəkil və konkret ölçülərlə yoxlama verilir; fərqi tərsinə hesablamaq, perimetrlə qarışdırmaq, yalnız künc kvadratını götürmək və orta hasilləri unutmaq kimi səhvlər izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; orta səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Hasilli tənlik: ikihədlilərin iki hasilinin fərqi olan tənlikdə hasillər açılır, çıxılan hasilin işarələri dəyişdirilir, x² hədləri silinir və tənlik xətti tənliyə çevrilib həll edilir. Yerinə qoyma ilə yoxlama verilir; bölmədə işarə, hədd keçirəndə işarə, mötərizə işarəsi və x² qaldığı üçün kök yoxdur fikri izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; orta səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Sadələşdirmə və qiymət: ikihədlilərin hasili ilə birhədlinin ikihədliyə hasilinin fərqi açılır, kvadrat hədlər silinir və alınan sadə ifadədə dəyişənin onluq kəsr qiyməti yerinə qoyulur. Cədvəl, birbaşa yerinə qoyma ilə yoxlama və işarə xətaları, ikinci hasili toplamaq kimi səhvlər izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; orta səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
İki hasilin fərqinin sadələşdirilməsi: hər ikihədli hasili ayrıca açılır, qarşısında minus olan hasil mötərizədə saxlanır və onun bütün hədlərinin işarəsi dəyişdirilir, sonra oxşar hədlər islah edilir. İzahda hədlər cədvəli, yerinə qoyma ilə yoxlama və minusu yalnız birinci həddə tətbiq etmək, hasilləri toplamaq kimi səhvlər izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; orta səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlilərin hasilində bir həddin əmsalı: iki üçhədli vurulanda müəyyən dərəcəli həddi verən bütün hasil cütləri seçilir (üstlərin cəmi lazımi dərəcəyə bərabərdir), onların əmsalları toplanır; tam açılış ilə yoxlama verilir. Yalnız bir cütü götürmək, işarə xətası, bir hasili unutmaq və başqa həddin əmsalı ilə qarışdırmaq kimi səhvlər izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; orta səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
İkihədlinin üçhədliyə vurulması: ikihədlinin hər həddi üçhədlinin hər həddinə vurulur, altı hasil yazılır, mənfi həddin işarəsi hər hasildə nəzərə alınır və oxşar hədlər islah edilərək çoxhədli standart şəklə gətirilir. İzahda 2 × 3 vurma cədvəli, yerinə qoyma ilə yoxlama, unudulmuş hasil və itmiş minus kimi səhvlər izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; orta səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Əmsalları 1-dən fərqli iki ikihədlinin vurulması: hər hədd hər həddə vurulur, əmsallar vurulur, üstlər toplanır, orta hasillərin işarələri ayrıca təyin edilir və oxşar hədlər islah olunur. İzahda hasillər cədvəli, x = 1 ilə yoxlama, orta hasillərin unudulması, işarə xətaları və sabit hədd səhvi izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; əsas səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması: iki ikihədlinin hasilini tapmaq üçün birinci ikihədlinin hər həddi ikincinin hər həddinə vurulur, dörd hasil cəm şəklində yazılır və oxşar hədlər islah edilir. İzahda vurma cədvəli (düzbucaqlı modeli), yerinə qoyma ilə yoxlama və orta hasillərin unudulması, işarə xətası, sabit hədlərin toplanması kimi tipik səhvlər izah olunur. 7-ci sinif, çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması; əsas səviyyə.
2.25 Çoxhədlinin çoxhədliyə vurulması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılmasının sahə modeli: düzbucaqlı dörd hissəyə bölünüb, hissələrin sahələri ab, 4a, 3b və 12-dir. Bütün sahə ab + 4a + 3b + 12 qruplaşdırma ilə (a + 3)(b + 4) hasilinə ayrılır; bu ikihədlilər düzbucaqlının tərəfləridir. 7-ci sinif, şəkilli sual, qruplaşdırma üsulunun həndəsi mənası. Tipik səhvlər: sahəni tərəf saymaq, ədədləri səhv hərflə cütləmək.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayırma ilə tənliyin həlli: 2x(x − 3) + 5(3 − x) = 0 tənliyində əks işarəli mötərizələr eyniləşdirilir, ortaq vuruq çıxarılır və (x − 3)(2x − 5) = 0 alınır. Hasilin sıfıra bərabər olması üçün vuruqlardan heç olmazsa biri sıfır olmalıdır: x = 3 və ya x = 2,5. 7-ci sinif, çətin səviyyə. Tipik səhvlər: mötərizəyə bölüb kök itirmək, işarə səhvi, 2x = 5-dən x = 5 yazmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayırma ilə şərtə görə ifadənin qiymətinin tapılması: dəyişənlərin özləri məlum deyil, yalnız m − n = 4 və m + k = 6 verilib. m² − mn + mk − nk qruplaşdırılaraq (m − n)(m + k) hasilinə çevrilir və qiymət 4 · 6 = 24 alınır. 7-ci sinif, qruplaşdırma üsulunun tətbiqi, çətin səviyyə. Tipik səhvlər: qiymətləri toplamaq və ya çıxmaq, mötərizənin işarəsini qarışdırmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Vuruqlara ayırma üsulu ilə ədədi ifadənin qiymətinin hesablanması: ortaq vuruğu olan hasillər qruplaşdırılır, ortaq vuruq mötərizə xaricinə çıxarılır və ortaq mötərizə tapılır. 2,6 · 4,8 + 2,6 · 5,2 − 1,6 · 4,8 − 1,6 · 5,2 = (4,8 + 5,2)(2,6 − 1,6) = 10. 7-ci sinif, onluq kəsrlərlə qruplaşdırma. Tipik səhvlər: mənfi işarəni itirmək, yalnız bir qrupu hesablamaq, son vurmanı unutmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Kvadrat üçhədlinin orta həddi ayırmaqla vuruqlara ayrılması: hasili sərbəst həddə, cəmi orta həddin əmsalına bərabər iki ədəd tapılır, orta hədd iki birhədliyə ayrılır, qruplaşdırma aparılır və hasil açılaraq yoxlanılır. y² − 9y + 14 = (y − 2)(y − 7). 7-ci sinif, qruplaşdırma üsulunun tətbiqi, müxtəsər vurma düsturlarından əvvəl. Tipik səhvlər: işarələrin səhv seçilməsi, yalnız hasilə və ya yalnız cəmə baxmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Qruplaşdırma üsulu ilə vuruqlara ayırmada hədlərin yerinin dəyişdirilməsi: yanaşı duran hədlərin ortaq vuruğu yoxdursa, ortaq vuruğu olan hədlər yan-yana yazılır, sonra qruplaşdırılır. a² − 3b + ab − 3a = (a − 3)(a + b). 7-ci sinif, «çoxhədlinin vuruqlarından biri hansıdır» tipli sual. Yoxlama: vuruq sıfır olanda hasil də sıfırdır. Tipik səhvlər: işarə səhvi (a + 3), hərflərdən uydurma ikihədli.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlinin qruplaşdırma üsulu ilə vuruqlara ayrılması: dörd həddin hamısının ortaq vuruğu yoxdur, hədlər cüt-cüt qruplaşdırılır, hər qrupdan ortaq birhədli çıxarılır və alınan ortaq ikihədli mötərizə xaricinə çıxarılır. 7-ci sinif, dörd dəyişənli çoxhədli 6ax − 4ay + 9bx − 6by. Hasili açaraq yoxlama. Tipik səhvlər: qrupdan çıxaranda işarə səhvi, əmsalların yerinin dəyişməsi, qrupun ortaq vuruğunun yanlış seçilməsi.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Ortaq ikihədli vuruğun mötərizə xaricinə çıxarılması, mötərizələr əks işarəli olduqda: 3 − x = −(x − 3), yəni a − b = −(b − a). Əvvəl mötərizələr eyniləşdirilir, işarə əmsala keçir, sonra ortaq ikihədli çıxarılır. 7-ci sinif, çoxhədlinin vuruqlara ayrılması, orta səviyyə. Tipik səhvlər: mötərizəni çevirib işarəni dəyişməmək, əks hasil yazmaq, oxşar olmayan hədləri toplamaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılmasının tərifi: çoxhədli dərəcəsi 1-dən kiçik olmayan çoxhədlilərin hasili şəklində göstərilir. Ədədi vuruğun mötərizə xaricinə çıxarılması (dərəcəsi 0 olan vuruq), hasilin açılması və sağ tərəfin cəm olaraq qalması vuruqlara ayırma deyil. 7-ci sinif, tərifi tanıma sualı: bərabərliklərdən hansının vuruqlara ayrılma olduğunu seçmək. Səhvlər: vurmanı vuruqlara ayırma ilə qarışdırmaq, cəmi hasil saymaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması: hədlərin ən böyük ortaq vuruğunun mötərizə xaricinə çıxarılması. Əmsalların ƏBOB-u və hər ortaq hərfin ən kiçik üstü tapılır, sonra hər hədd bu birhədliyə bölünür və nəticə mötərizədə yazılır. 7-ci sinif, iki dəyişənli ikihədlidə ortaq birhədli vuruq, hasili açaraq yoxlama. Tipik səhvlər: mötərizədə işarənin dəyişməsi, hərfin artıq və ya əskik üstünün götürülməsi, həddin tam bölünməməsi.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Əyrinin altındakı sahə funksiyası: [0; x] parçasında mənfi olmayan kəsilməz f funksiyasının qrafikinin əhatə etdiyi sahə S(x) olarsa, S′(x) = f(x) olur. Verilmiş sahə düsturundan funksiyanın qiymətini tapmaq və bu əlaqənin F(b) − F(a) düsturuna necə gətirdiyini başa düşmək. Nazik zolağın sahəsi h·f(x) ilə izah olunur. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Parametrli əyrixətli trapesiya: y = √x qrafiki, absis oxu və x = a düz xətti ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsi verildikdə a-nı tapmaq. Sahəni a-dan asılı funksiya kimi inteqralla yazmaq, √x-in ibtidai funksiyasını (2/3)x√x tapmaq və a√a = 27 tipli tənliyi həll etmək. Nəticəni yerinə qoyub yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Sərhədləri verilməyən əyrixətli trapesiya: y = 4x − x² parabolası ilə absis oxunun hüdudladığı fiqurun sahəsini tapmaq. İnteqralın sərhədlərini parabolanın absis oxu ilə kəsişmə nöqtələrindən tapmaq, funksiyanın aralarında mənfi olmadığını yoxlamaq və F(b) − F(a) ilə sahəni hesablamaq; nəticəni üçbucaq və düzbucaqlı ilə yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Triqonometrik funksiyanın qrafiki altında qalan əyrixətli trapesiyanın sahəsi: y = 1 + sin x əyrisi, absis oxu, x = 0 və x = π düz xətləri ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsini sin x-in ibtidai funksiyası −cos x vasitəsilə və F(b) − F(a) ilə tapmaq; cos π = −1 işarəsinə diqqət. Sahəni düzbucaqlı və sinus «təpəsi» hissələrinə ayırıb yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
