Yüklənir…
Cavabla, dərhal yoxla və izahı oxu.
40 material
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Kvadrat tənliyə gətirilən müxtəlif tənliklərin (x⁴ və x² olan, kökaltında və modul altında məchul olan) həqiqi kökünün olub-olmadığını müəyyən etmək: uyğun əvəzləməni seçmək, yeni dəyişənə görə kvadrat tənliyi həll etmək və onun köklərini yeni dəyişənin mənfi olmaması şərti ilə müqayisə etmək. Kvadrat tənliyi, kvadrat kökü və modulu bilən 8-ci sinif şagirdi üçün əvəzləmə şərtlərini tətbiq etmə.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Təkrarlanan x² + px ifadəsini yeni dəyişənlə əvəz edib tənliyin köklərinin cəmini tapmaq: yeni dəyişənə görə kvadrat tənliyi həll etmək, hər qiymət üçün x-ə görə kvadrat tənlik qurub həll etmək və tapılan kökləri toplamaq. Diskriminantı, köklər düsturunu və Viyet teoremini bilən 8-ci sinif şagirdi üçün kvadrat tənliyə gətirilən tənliklərdə araşdırma məşqi.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Ədədi məxrəcləri olan tənliyi kvadrat tənliyə gətirmək: hər iki tərəfi məxrəclərin ən kiçik ortaq bölünəninə vurmaq, mötərizələri açıb standart şəklə gətirmək, diskriminantı hesablamaq və köklər düsturu ilə kökləri tapıb ilkin tənlikdə yoxlamaq. Adi kəsrlər və kvadrat tənliyin köklər düsturu ilə işləyən 8-ci sinif şagirdi üçün kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər mövzusunda məşq.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Mötərizələri açmaq, hədləri bir tərəfə keçirmək və oxşar hədləri islah etməklə tənliyi standart şəkilli kvadrat tənliyə gətirmək, sonra onu vuruqlara ayırma və ya köklər düsturu ilə həll edib kökləri müqayisə etmək və ilkin tənlikdə yoxlamaq. Çoxhədlilərin vurulmasını və kvadrat tənliyi bilən 8-ci sinif şagirdi üçün kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər mövzusunda məşq.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Modul daxil olan tənliyi |x| = t əvəzləməsi ilə kvadrat tənliyə gətirmək: x²-nı modulun kvadratı kimi yazmaq, t-yə görə kvadrat tənliyi həll etmək, modulun mənfi olmaması şərtini yoxlamaq və hər uyğun qiymətdən x-in qiymətlərini tapıb yoxlamaq. Modul anlayışını və kvadrat tənliyi bilən 8-ci sinif şagirdi üçün yeni dəyişən daxil etmə məşqi.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Kökaltında məchul olan tənliyi √x = t əvəzləməsi ilə kvadrat tənliyə gətirmək: x-i t² ilə ifadə etmək, t-yə görə kvadrat tənliyi həll etmək, hesabi kvadrat kökün mənfi olmaması şərtinə görə uyğun olmayan qiymətləri (əgər varsa) rədd etmək və x-i tapıb ilkin tənlikdə yoxlamaq. Hesabi kvadrat kökü və kvadrat tənliyi bilən 8-ci sinif şagirdi üçün.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Tənlikdə təkrarlanan x² + px şəklində ifadəni yeni dəyişənlə əvəz etmək: yeni dəyişənə görə kvadrat tənliyi həll etmək, sonra hər qiymət üçün x-ə görə ayrıca kvadrat tənlik qurub həll etmək və bütün kökləri birləşdirib yoxlamaq. Vuruqlara ayırma və köklər düsturunu bilən 8-ci sinif şagirdi üçün dördüncü dərəcəli tənliyi kvadrat tənliyə gətirmə məşqi.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Tənlikdə təkrarlanan xətti ifadəni yeni dəyişənlə əvəz edərək kvadrat tənliyə gətirmək: əvəzləmə aparmaq, yeni dəyişənə görə kvadrat tənliyi həll etmək, sonra əvəzləməni nəzərə alıb hər qiymətdən xətti tənlik qurmaq və x-i tapıb yoxlamaq. Xətti və kvadrat tənlik həll edə bilən 8-ci sinif şagirdi üçün yeni dəyişən daxil etmə üsulu.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Bikvadrat tənliyin həqiqi köklərinin sayını müəyyən etmək: x² = t əvəzləməsindən sonra alınan kvadrat tənliyi həll etmək, hər qiymətin t ≥ 0 şərtini ödəyib-ödəmədiyini yoxlamaq, şərti ödəməyən qiymətləri (əgər varsa) rədd etmək və hər uyğun qiymətdən x-in neçə qiymət aldığını saymaq. Kvadrat tənliyi və kvadrat kökü bilən 8-ci sinif şagirdi üçün.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
x⁴ və x² olan (bikvadrat) tənliyi yeni dəyişən daxil etməklə həll etmək: x² = t əvəzləməsi ilə t-yə görə kvadrat tənlik almaq, onu vuruqlara ayırma və ya köklər düsturu ilə həll etmək, sonra əvəzləməni nəzərə alıb x-in qiymətlərini tapmaq və ilkin tənlikdə yoxlamaq. Kvadrat tənlik həll edə bilən 8-ci sinif şagirdi üçün kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər mövzusunda əsas məşq.
3.15 Kvadrat tənliyə gətirilən tənliklər
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Tənliyi vuruqlara ayırma ilə həll etmək: 4x³ − 12x² − x + 3 = 0 tənliyində sol tərəfi qruplaşdırıb (x − 3)(4x² − 1), sonra kvadratlar fərqi ilə (x − 3)(2x − 1)(2x + 1) yazmaq və hasilin sıfıra bərabər olması şərtindən üç kök tapmaq. Kökü kvadratla qarışdırmaq, işarə səhvi və kök itirmək səhvləri ayırd edilir; qruplaşdırma və kvadratlar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Kublar fərqi və tam kvadrat düsturlarının birgə tətbiqi: x³ − y³ = 7(x − y), x ≠ y və xy = 2 şərtindən x² + xy + y² = 7, x² + y² = 5 və (x + y)² = 9 alıb müsbət x, y üçün x + y = 3 tapmaq. Aralıq nəticələri (9, 5, 7, 1) cavab sanmaq səhvləri ayırd edilir; kublar fərqi və ikihədlinin kvadratını bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Müxtəsər vurma düsturlarının bölünməyə tətbiqi: N = 5⁶ − 1 ədədini kvadratlar fərqi ilə (5³ − 1)(5³ + 1) = 124 · 126, sonra kublar fərqi və cəmi ilə 4 · 31 · 6 · 21 şəklində yazıb bölənlərini tapmaq və bölən olmayan ədədi müəyyən etmək. 5² + 1-i səhvən vuruq saymaq tələsi izah olunur; qüvvətləri və bölünməni bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
İfadəni müxtəsər vurma düsturları ilə sadələşdirib qiymətini tapmaq: (a + 2)(a² − 2a + 4) − (a − 1)³ − 3a² ifadəsində kublar cəmini və fərqin kubunu açıb 9 − 3a almaq, sonra a = −1,5 qoymaq. Mənfi ədədi qoyanda işarə səhvi, kublar cəmini fərqlə qarışdırmaq, fərqin kubunu a³ − 1 sanmaq və mötərizə önündə minus səhvləri ayırd edilir; 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Qruplaşdırma və kublar fərqi ilə vuruqlara ayırma: x⁴ + x³ − 8x − 8 ifadəsini x³(x + 1) − 8(x + 1) kimi qruplaşdırıb (x + 1)(x³ − 8), sonra (x + 1)(x − 2)(x² + 2x + 4) almaq. Natamam kvadratın işarəsi, tam kvadratla qarışdırma, qruplaşdırmada mənfi işarə və kublar cəmi ilə qarışdırma səhvləri ayırd edilir; qruplaşdırma üsulunu və kublar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Qruplaşdırma ilə iki düsturun birgə tətbiqi: x² + 10x + 25 − 9y² ifadəsində ilk üç həddi (x + 5)² kimi qruplaşdırıb kvadratlar fərqi ilə (x + 5 − 3y)(x + 5 + 3y) almaq. Əmsalın kvadrat kökünü səhv götürmək, səhv qruplaşdırma, fərqi kvadrat sanmaq və tam kvadratın işarəsi səhvləri ayırd edilir; tam kvadrat üçhədlini və kvadratlar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Müxtəsər vurma düsturunun seçilməsi: x⁶ − 64 ifadəsini əvvəl kvadratlar fərqi kimi (x³ − 8)(x³ + 8) yazıb, sonra kublar fərqi və kublar cəmi ilə dörd vuruğa ayırmaq. Natamam kvadratı tam kvadratla qarışdırmaq, orta həddin işarəsini və həddi unutmaq, fərqi tam kvadrat sanmaq səhvləri ayırd edilir; kvadratlar fərqi, kublar cəmi və fərqi düsturlarını bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlini sonadək vuruqlara ayırmaq: 3x⁵ − 48x ifadəsində ortaq vuruğu 3x çıxarmaq və kvadratlar fərqi düsturunu iki dəfə tətbiq edərək 3x(x − 2)(x + 2)(x² + 4) almaq. Ortaq vuruğu yarımçıq çıxarmaq, x⁴ − 16-nı x² − 16 sanmaq, kvadratlar fərqini tam kvadratla qarışdırmaq səhvləri ayırd edilir; ortaq vuruq və kvadratlar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
İki müxtəsər vurma düsturunun ardıcıl tətbiqi: (y + 3)(y² − 3y + 9)(y³ − 27) hasilində əvvəl kublar cəmini tanıyıb y³ + 27 almaq, sonra kvadratlar fərqi ilə y⁶ − 729 yazmaq. İşarə səhvi, qüvvətin qüvvətində üstləri səhv hesablamaq, nəticəni tam kvadrat sanmaq səhvləri ayırd edilir; kublar cəmi və kvadratlar fərqi düsturlarını bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Kvadratlar fərqi düsturunun ardıcıl tətbiqi: (m − 2)(m + 2)(m² + 4)(m⁴ + 16) hasilini addım-addım m² − 4, m⁴ − 16 və m⁸ − 256 şəklinə gətirmək. İşarə səhvi, ikinci ifadəni kvadrata yüksəltməmək və qüvvətin qüvvətində üstləri toplamaq səhvləri ayırd edilir; kvadratlar fərqini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi.
2.35 Müxtəsər vurma düsturlarının tətbiqi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Əyrinin altındakı sahə funksiyası: [0; x] parçasında mənfi olmayan kəsilməz f funksiyasının qrafikinin əhatə etdiyi sahə S(x) olarsa, S′(x) = f(x) olur. Verilmiş sahə düsturundan funksiyanın qiymətini tapmaq və bu əlaqənin F(b) − F(a) düsturuna necə gətirdiyini başa düşmək. Nazik zolağın sahəsi h·f(x) ilə izah olunur. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Parametrli əyrixətli trapesiya: y = √x qrafiki, absis oxu və x = a düz xətti ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsi verildikdə a-nı tapmaq. Sahəni a-dan asılı funksiya kimi inteqralla yazmaq, √x-in ibtidai funksiyasını (2/3)x√x tapmaq və a√a = 27 tipli tənliyi həll etmək. Nəticəni yerinə qoyub yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Sərhədləri verilməyən əyrixətli trapesiya: y = 4x − x² parabolası ilə absis oxunun hüdudladığı fiqurun sahəsini tapmaq. İnteqralın sərhədlərini parabolanın absis oxu ilə kəsişmə nöqtələrindən tapmaq, funksiyanın aralarında mənfi olmadığını yoxlamaq və F(b) − F(a) ilə sahəni hesablamaq; nəticəni üçbucaq və düzbucaqlı ilə yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Triqonometrik funksiyanın qrafiki altında qalan əyrixətli trapesiyanın sahəsi: y = 1 + sin x əyrisi, absis oxu, x = 0 və x = π düz xətləri ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsini sin x-in ibtidai funksiyası −cos x vasitəsilə və F(b) − F(a) ilə tapmaq; cos π = −1 işarəsinə diqqət. Sahəni düzbucaqlı və sinus «təpəsi» hissələrinə ayırıb yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
