Yüklənir…
Cavabla, dərhal yoxla və izahı oxu.
40 material
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılmasının sahə modeli: düzbucaqlı dörd hissəyə bölünüb, hissələrin sahələri ab, 4a, 3b və 12-dir. Bütün sahə ab + 4a + 3b + 12 qruplaşdırma ilə (a + 3)(b + 4) hasilinə ayrılır; bu ikihədlilər düzbucaqlının tərəfləridir. 7-ci sinif, şəkilli sual, qruplaşdırma üsulunun həndəsi mənası. Tipik səhvlər: sahəni tərəf saymaq, ədədləri səhv hərflə cütləmək.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayırma ilə tənliyin həlli: 2x(x − 3) + 5(3 − x) = 0 tənliyində əks işarəli mötərizələr eyniləşdirilir, ortaq vuruq çıxarılır və (x − 3)(2x − 5) = 0 alınır. Hasilin sıfıra bərabər olması üçün vuruqlardan heç olmazsa biri sıfır olmalıdır: x = 3 və ya x = 2,5. 7-ci sinif, çətin səviyyə. Tipik səhvlər: mötərizəyə bölüb kök itirmək, işarə səhvi, 2x = 5-dən x = 5 yazmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayırma ilə şərtə görə ifadənin qiymətinin tapılması: dəyişənlərin özləri məlum deyil, yalnız m − n = 4 və m + k = 6 verilib. m² − mn + mk − nk qruplaşdırılaraq (m − n)(m + k) hasilinə çevrilir və qiymət 4 · 6 = 24 alınır. 7-ci sinif, qruplaşdırma üsulunun tətbiqi, çətin səviyyə. Tipik səhvlər: qiymətləri toplamaq və ya çıxmaq, mötərizənin işarəsini qarışdırmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Vuruqlara ayırma üsulu ilə ədədi ifadənin qiymətinin hesablanması: ortaq vuruğu olan hasillər qruplaşdırılır, ortaq vuruq mötərizə xaricinə çıxarılır və ortaq mötərizə tapılır. 2,6 · 4,8 + 2,6 · 5,2 − 1,6 · 4,8 − 1,6 · 5,2 = (4,8 + 5,2)(2,6 − 1,6) = 10. 7-ci sinif, onluq kəsrlərlə qruplaşdırma. Tipik səhvlər: mənfi işarəni itirmək, yalnız bir qrupu hesablamaq, son vurmanı unutmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Kvadrat üçhədlinin orta həddi ayırmaqla vuruqlara ayrılması: hasili sərbəst həddə, cəmi orta həddin əmsalına bərabər iki ədəd tapılır, orta hədd iki birhədliyə ayrılır, qruplaşdırma aparılır və hasil açılaraq yoxlanılır. y² − 9y + 14 = (y − 2)(y − 7). 7-ci sinif, qruplaşdırma üsulunun tətbiqi, müxtəsər vurma düsturlarından əvvəl. Tipik səhvlər: işarələrin səhv seçilməsi, yalnız hasilə və ya yalnız cəmə baxmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Qruplaşdırma üsulu ilə vuruqlara ayırmada hədlərin yerinin dəyişdirilməsi: yanaşı duran hədlərin ortaq vuruğu yoxdursa, ortaq vuruğu olan hədlər yan-yana yazılır, sonra qruplaşdırılır. a² − 3b + ab − 3a = (a − 3)(a + b). 7-ci sinif, «çoxhədlinin vuruqlarından biri hansıdır» tipli sual. Yoxlama: vuruq sıfır olanda hasil də sıfırdır. Tipik səhvlər: işarə səhvi (a + 3), hərflərdən uydurma ikihədli.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlinin qruplaşdırma üsulu ilə vuruqlara ayrılması: dörd həddin hamısının ortaq vuruğu yoxdur, hədlər cüt-cüt qruplaşdırılır, hər qrupdan ortaq birhədli çıxarılır və alınan ortaq ikihədli mötərizə xaricinə çıxarılır. 7-ci sinif, dörd dəyişənli çoxhədli 6ax − 4ay + 9bx − 6by. Hasili açaraq yoxlama. Tipik səhvlər: qrupdan çıxaranda işarə səhvi, əmsalların yerinin dəyişməsi, qrupun ortaq vuruğunun yanlış seçilməsi.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Ortaq ikihədli vuruğun mötərizə xaricinə çıxarılması, mötərizələr əks işarəli olduqda: 3 − x = −(x − 3), yəni a − b = −(b − a). Əvvəl mötərizələr eyniləşdirilir, işarə əmsala keçir, sonra ortaq ikihədli çıxarılır. 7-ci sinif, çoxhədlinin vuruqlara ayrılması, orta səviyyə. Tipik səhvlər: mötərizəni çevirib işarəni dəyişməmək, əks hasil yazmaq, oxşar olmayan hədləri toplamaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılmasının tərifi: çoxhədli dərəcəsi 1-dən kiçik olmayan çoxhədlilərin hasili şəklində göstərilir. Ədədi vuruğun mötərizə xaricinə çıxarılması (dərəcəsi 0 olan vuruq), hasilin açılması və sağ tərəfin cəm olaraq qalması vuruqlara ayırma deyil. 7-ci sinif, tərifi tanıma sualı: bərabərliklərdən hansının vuruqlara ayrılma olduğunu seçmək. Səhvlər: vurmanı vuruqlara ayırma ilə qarışdırmaq, cəmi hasil saymaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması: hədlərin ən böyük ortaq vuruğunun mötərizə xaricinə çıxarılması. Əmsalların ƏBOB-u və hər ortaq hərfin ən kiçik üstü tapılır, sonra hər hədd bu birhədliyə bölünür və nəticə mötərizədə yazılır. 7-ci sinif, iki dəyişənli ikihədlidə ortaq birhədli vuruq, hasili açaraq yoxlama. Tipik səhvlər: mötərizədə işarənin dəyişməsi, hərfin artıq və ya əskik üstünün götürülməsi, həddin tam bölünməməsi.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə tətbiqi: sürəti işarəsini dəyişən cismin sürət qrafiki altındakı sahələrlə yerdəyişməni (işarəli inteqral) və ümumi yolu (sahələrin cəmi) fərqləndirmək. Xətti sürət funksiyası üçün üçbucaqların sahələri ilə hesablama. 11-ci sinif, çətin səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə: yuxarı sərhədi parametr olan inteqralın sıfıra bərabər olması şərtindən parametri tapmaq. İnteqralın sıfır olmasının oxdan yuxarıdakı və aşağıdakı sahələrin bərabərliyi demək olduğu, üçbucaqların sahələrinin parametrlə ifadəsi öyrədilir. 11-ci sinif, çətin səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə: kökaltı ifadəli funksiyanın qrafikini çevrə qövsü kimi tanıyıb müəyyən inteqralı dairə hissəsinin sahəsi ilə hesablamaq. Qrafik oxdan aşağıda olduqda inteqralın sahənin əksinə bərabər olduğu öyrədilir. 11-ci sinif, orta səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə: modullu funksiyanın (bucaq şəkilli qrafik) müəyyən inteqralını qrafikin oxu kəsdiyi nöqtələri tapıb üçbucaqların işarəli sahələri ilə hesablamaq. Qrafikin köçürülməsi, oxdan aşağıdakı və yuxarıdakı hissələrin işarəsi öyrədilir. 11-ci sinif, orta səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Müəyyən inteqral və inteqral cəmi: parçanı bərabər hissələrə bölüb sağ uc qiymətləri ilə inteqral cəmini hesablamaq, funksiyanın mənfi qiyməti olan hissədə düzbucaqlının oxdan aşağıda qalması və cəmə mənfi həd verməsi. Δx = (b − a)/n və cəmin işarəli sahə mənası öyrədilir. 11-ci sinif, orta səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə: absis oxunu iki dəfə kəsən qrafiklə hüdudlanmış fiqurun sahəsini parçanı kəsişmə nöqtələrində bölməklə müəyyən inteqrallarla ifadə etmək. Oxdan aşağıdakı hissənin sahəsinin inteqralın əksi olduğu öyrədilir. 11-ci sinif, orta səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə: qrafik absis oxunu bir neçə dəfə kəsdikdə, verilmiş fiqur sahələrindən istifadə edərək müəyyən inteqralı tapmaq. Parçanın hissələrə bölünməsi və oxdan yuxarıdakı sahələrin müsbət, aşağıdakıların mənfi daxil olması öyrədilir. 11-ci sinif, orta səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə fərqi: oxu kəsən düz xətt, absis oxu və iki şaquli xətlə yaranan iki üçbucaq üçün müəyyən inteqralı işarəli sahə kimi, fiqurun sahəsini isə hissələrin sahələrinin cəmi kimi tapmaq. Parçanı qrafikin oxu kəsdiyi nöqtədə bölmək öyrədilir. 11-ci sinif, orta səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə: oxu kəsən xətti funksiyanın müəyyən inteqralını ibtidai funksiyasız, qrafik və absis oxu arasındakı iki üçbucağın işarəli sahələri ilə hesablamaq. Oxdan yuxarıdakı hissənin müsbət, aşağıdakının mənfi daxil olması öyrədilir. 11-ci sinif, başlanğıc səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Müəyyən inteqral və sahə: qrafik [1; 4] parçasında absis oxundan aşağıda olduqda müəyyən inteqralın işarəsini və qiymətini verilmiş fiqur sahəsindən tapmaq. İnteqral cəmində hədlərin mənfi olması və sahənin inteqralın modulu kimi təyini izah olunur. 11-ci sinif, başlanğıc səviyyə.
6.55 Müəyyən inteqral və sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Əyrinin altındakı sahə funksiyası: [0; x] parçasında mənfi olmayan kəsilməz f funksiyasının qrafikinin əhatə etdiyi sahə S(x) olarsa, S′(x) = f(x) olur. Verilmiş sahə düsturundan funksiyanın qiymətini tapmaq və bu əlaqənin F(b) − F(a) düsturuna necə gətirdiyini başa düşmək. Nazik zolağın sahəsi h·f(x) ilə izah olunur. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Parametrli əyrixətli trapesiya: y = √x qrafiki, absis oxu və x = a düz xətti ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsi verildikdə a-nı tapmaq. Sahəni a-dan asılı funksiya kimi inteqralla yazmaq, √x-in ibtidai funksiyasını (2/3)x√x tapmaq və a√a = 27 tipli tənliyi həll etmək. Nəticəni yerinə qoyub yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Sərhədləri verilməyən əyrixətli trapesiya: y = 4x − x² parabolası ilə absis oxunun hüdudladığı fiqurun sahəsini tapmaq. İnteqralın sərhədlərini parabolanın absis oxu ilə kəsişmə nöqtələrindən tapmaq, funksiyanın aralarında mənfi olmadığını yoxlamaq və F(b) − F(a) ilə sahəni hesablamaq; nəticəni üçbucaq və düzbucaqlı ilə yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Triqonometrik funksiyanın qrafiki altında qalan əyrixətli trapesiyanın sahəsi: y = 1 + sin x əyrisi, absis oxu, x = 0 və x = π düz xətləri ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsini sin x-in ibtidai funksiyası −cos x vasitəsilə və F(b) − F(a) ilə tapmaq; cos π = −1 işarəsinə diqqət. Sahəni düzbucaqlı və sinus «təpəsi» hissələrinə ayırıb yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
