Yüklənir…
Cavabla, dərhal yoxla və izahı oxu.
40 material
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılmasının sahə modeli: düzbucaqlı dörd hissəyə bölünüb, hissələrin sahələri ab, 4a, 3b və 12-dir. Bütün sahə ab + 4a + 3b + 12 qruplaşdırma ilə (a + 3)(b + 4) hasilinə ayrılır; bu ikihədlilər düzbucaqlının tərəfləridir. 7-ci sinif, şəkilli sual, qruplaşdırma üsulunun həndəsi mənası. Tipik səhvlər: sahəni tərəf saymaq, ədədləri səhv hərflə cütləmək.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayırma ilə tənliyin həlli: 2x(x − 3) + 5(3 − x) = 0 tənliyində əks işarəli mötərizələr eyniləşdirilir, ortaq vuruq çıxarılır və (x − 3)(2x − 5) = 0 alınır. Hasilin sıfıra bərabər olması üçün vuruqlardan heç olmazsa biri sıfır olmalıdır: x = 3 və ya x = 2,5. 7-ci sinif, çətin səviyyə. Tipik səhvlər: mötərizəyə bölüb kök itirmək, işarə səhvi, 2x = 5-dən x = 5 yazmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayırma ilə şərtə görə ifadənin qiymətinin tapılması: dəyişənlərin özləri məlum deyil, yalnız m − n = 4 və m + k = 6 verilib. m² − mn + mk − nk qruplaşdırılaraq (m − n)(m + k) hasilinə çevrilir və qiymət 4 · 6 = 24 alınır. 7-ci sinif, qruplaşdırma üsulunun tətbiqi, çətin səviyyə. Tipik səhvlər: qiymətləri toplamaq və ya çıxmaq, mötərizənin işarəsini qarışdırmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Vuruqlara ayırma üsulu ilə ədədi ifadənin qiymətinin hesablanması: ortaq vuruğu olan hasillər qruplaşdırılır, ortaq vuruq mötərizə xaricinə çıxarılır və ortaq mötərizə tapılır. 2,6 · 4,8 + 2,6 · 5,2 − 1,6 · 4,8 − 1,6 · 5,2 = (4,8 + 5,2)(2,6 − 1,6) = 10. 7-ci sinif, onluq kəsrlərlə qruplaşdırma. Tipik səhvlər: mənfi işarəni itirmək, yalnız bir qrupu hesablamaq, son vurmanı unutmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Kvadrat üçhədlinin orta həddi ayırmaqla vuruqlara ayrılması: hasili sərbəst həddə, cəmi orta həddin əmsalına bərabər iki ədəd tapılır, orta hədd iki birhədliyə ayrılır, qruplaşdırma aparılır və hasil açılaraq yoxlanılır. y² − 9y + 14 = (y − 2)(y − 7). 7-ci sinif, qruplaşdırma üsulunun tətbiqi, müxtəsər vurma düsturlarından əvvəl. Tipik səhvlər: işarələrin səhv seçilməsi, yalnız hasilə və ya yalnız cəmə baxmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Qruplaşdırma üsulu ilə vuruqlara ayırmada hədlərin yerinin dəyişdirilməsi: yanaşı duran hədlərin ortaq vuruğu yoxdursa, ortaq vuruğu olan hədlər yan-yana yazılır, sonra qruplaşdırılır. a² − 3b + ab − 3a = (a − 3)(a + b). 7-ci sinif, «çoxhədlinin vuruqlarından biri hansıdır» tipli sual. Yoxlama: vuruq sıfır olanda hasil də sıfırdır. Tipik səhvlər: işarə səhvi (a + 3), hərflərdən uydurma ikihədli.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlinin qruplaşdırma üsulu ilə vuruqlara ayrılması: dörd həddin hamısının ortaq vuruğu yoxdur, hədlər cüt-cüt qruplaşdırılır, hər qrupdan ortaq birhədli çıxarılır və alınan ortaq ikihədli mötərizə xaricinə çıxarılır. 7-ci sinif, dörd dəyişənli çoxhədli 6ax − 4ay + 9bx − 6by. Hasili açaraq yoxlama. Tipik səhvlər: qrupdan çıxaranda işarə səhvi, əmsalların yerinin dəyişməsi, qrupun ortaq vuruğunun yanlış seçilməsi.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Ortaq ikihədli vuruğun mötərizə xaricinə çıxarılması, mötərizələr əks işarəli olduqda: 3 − x = −(x − 3), yəni a − b = −(b − a). Əvvəl mötərizələr eyniləşdirilir, işarə əmsala keçir, sonra ortaq ikihədli çıxarılır. 7-ci sinif, çoxhədlinin vuruqlara ayrılması, orta səviyyə. Tipik səhvlər: mötərizəni çevirib işarəni dəyişməmək, əks hasil yazmaq, oxşar olmayan hədləri toplamaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılmasının tərifi: çoxhədli dərəcəsi 1-dən kiçik olmayan çoxhədlilərin hasili şəklində göstərilir. Ədədi vuruğun mötərizə xaricinə çıxarılması (dərəcəsi 0 olan vuruq), hasilin açılması və sağ tərəfin cəm olaraq qalması vuruqlara ayırma deyil. 7-ci sinif, tərifi tanıma sualı: bərabərliklərdən hansının vuruqlara ayrılma olduğunu seçmək. Səhvlər: vurmanı vuruqlara ayırma ilə qarışdırmaq, cəmi hasil saymaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması: hədlərin ən böyük ortaq vuruğunun mötərizə xaricinə çıxarılması. Əmsalların ƏBOB-u və hər ortaq hərfin ən kiçik üstü tapılır, sonra hər hədd bu birhədliyə bölünür və nəticə mötərizədə yazılır. 7-ci sinif, iki dəyişənli ikihədlidə ortaq birhədli vuruq, hasili açaraq yoxlama. Tipik səhvlər: mötərizədə işarənin dəyişməsi, hərfin artıq və ya əskik üstünün götürülməsi, həddin tam bölünməməsi.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Cüt dərəcəli çoxhədli funksiyanın qiymətlər çoxluğunun tapılması: şagird vuruqlar şəklində verilmiş funksiyanı açır, uyğun əvəzləmə ilə tam kvadrat ayırır, funksiyanın ən kiçik qiymətini və onun alındığı nöqtələri tapır və baş əmsala görə qiymətlər çoxluğunu yazır. Funksiyanın sıfırlarının tapılması da məşq olunur. 11-ci sinif, çoxhədli funksiya; tam kvadrat ayırmağı bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatEkspertTək seçim
Qrafiklərə görə iki funksiyanın hasili üçün bərabərsizliyin həlli: şagird çoxhədlinin və düz xəttin qrafiklərindən hər funksiyanın sıfırlarını və işarəsini intervallar üzrə oxuyur, hasilin işarəsini müəyyən edir, verilmiş parçada şərti ödəyən tam ədədləri seçib cəmini hesablayır. Toxunma nöqtəsi ətrafında işarənin davranışı araşdırılır. 11-ci sinif, çoxhədli funksiyanın qrafiki; intervallar üsulunu bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədli funksiya ilə modelləşdirmə: kartonun künclərindən kvadratlar kəsilərək düzəldilən qapaqsız qutunun həcmini kəsilən kvadratın tərəfindən asılı funksiya kimi yazmaq və həcmin verilmiş qiymət aldığı tam ölçünü tapmaq. Şagird modelin mənalı oblastını müəyyən edir, kub tənliyi rasional köklər və sintetik bölmə ilə həll edir. 11-ci sinif, çoxhədli funksiya; həcm düsturunu və rasional köklər teoremini bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Qrafikə görə üçdərəcəli çoxhədlinin düsturunun tapılması: şagird qrafikdən sıfırları və onların təkrarlanma xarakterini oxuyur, çoxhədlini naməlum baş əmsalla vuruqlar şəklində yazır, qrafikin ordinat oxu ilə kəsişməsindən baş əmsalı tapır və düsturu başqa nöqtə ilə yoxlayır. 11-ci sinif, çoxhədli funksiya, təkrarlanan sıfırlar; vuruqlar haqqında teoremi bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Qrafikə görə çoxhədlinin ən kiçik dərəcəsinin tapılması: şagird qrafikin absis oxu ilə görüşdüyü nöqtələrdə onun oxu kəsdiyini və ya ona toxunub döndüyünü müəyyən edir, bunu sıfırların təkrarlanma sayı ilə əlaqələndirir və dərəcəni əsaslandırır. 11-ci sinif, çoxhədli funksiyanın qrafiki, təkrarlanan sıfırlar; vuruqlar haqqında teoremi bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayrılmış çoxhədli funksiyanın işarə intervalları: şagird funksiyanın sıfırlarını və onların təkrarlanma saylarını müəyyən edir, intervallar üsulu ilə hər aralıqda funksiyanın işarəsini tapır və ciddi bərabərsizliyin həllər çoxluğunu yazır. Təkrarlanan sıfırların işarəyə təsiri araşdırılır. 11-ci sinif, çoxhədli funksiyanın qrafiki; intervallar üsulunu bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədli funksiyanın qrafikinin koordinat oxları ilə kəsişmə nöqtələrinin tapılması: şagird rasional kök namizədlərini yoxlayır, tapılan kökə görə sintetik bölmə aparır, çoxhədlini vuruqlara ayırır və kəsişmə nöqtələrini koordinatlarla yazır. Bu, sxematik qrafik qurmağın ilk addımıdır. 11-ci sinif, çoxhədli funksiya; rasional köklər teoremini və Hörner sxemini bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Tək dərəcəli çoxhədli funksiyanın xassələrinin araşdırılması: şagird təyin oblastı, qiymətlər çoxluğu, arqumentin böyük qiymətlərində davranış, həqiqi sıfırların varlığı və oxlarla kəsişmə barədə mülahizələri ayrı-ayrılıqda yoxlayır və doğru olmayan mülahizəni əsaslandırır. 11-ci sinif, çoxhədli funksiya; funksiyanın təyin oblastı və qiymətlər çoxluğu anlayışlarını bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Qrafikə görə çoxhədli funksiyanın düsturunun seçilməsi: şagird qrafikin uclarının davranışından dərəcə və baş əmsal haqqında nəticə çıxarır, koordinat oxları ilə kəsişmə nöqtələrini oxuyur və variantlardakı düsturları bu xüsusiyyətlərlə tutuşdurur. 11-ci sinif, çoxhədli funksiyanın qrafiki; vuruqlara ayırmanı və qrafik oxumağı bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədli funksiyanın arqumentin modulca böyük qiymətlərində davranışı: şagird standart şəkildə yazılmamış çoxhədlidə baş həddi müəyyən edir, dərəcəni və baş əmsalın işarəsini nəzərə alaraq qrafikin hər iki ucunun hara yönəldiyini əsaslandırır. Hədlərin yazılış sırasının aldadıcı ola biləcəyi izah olunur. 11-ci sinif, çoxhədli funksiya; çoxhədlinin dərəcəsi və baş həddi anlayışlarını bilən şagird üçün.
6.7 Çoxhədli funksiya
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Əyrinin altındakı sahə funksiyası: [0; x] parçasında mənfi olmayan kəsilməz f funksiyasının qrafikinin əhatə etdiyi sahə S(x) olarsa, S′(x) = f(x) olur. Verilmiş sahə düsturundan funksiyanın qiymətini tapmaq və bu əlaqənin F(b) − F(a) düsturuna necə gətirdiyini başa düşmək. Nazik zolağın sahəsi h·f(x) ilə izah olunur. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Parametrli əyrixətli trapesiya: y = √x qrafiki, absis oxu və x = a düz xətti ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsi verildikdə a-nı tapmaq. Sahəni a-dan asılı funksiya kimi inteqralla yazmaq, √x-in ibtidai funksiyasını (2/3)x√x tapmaq və a√a = 27 tipli tənliyi həll etmək. Nəticəni yerinə qoyub yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Sərhədləri verilməyən əyrixətli trapesiya: y = 4x − x² parabolası ilə absis oxunun hüdudladığı fiqurun sahəsini tapmaq. İnteqralın sərhədlərini parabolanın absis oxu ilə kəsişmə nöqtələrindən tapmaq, funksiyanın aralarında mənfi olmadığını yoxlamaq və F(b) − F(a) ilə sahəni hesablamaq; nəticəni üçbucaq və düzbucaqlı ilə yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Triqonometrik funksiyanın qrafiki altında qalan əyrixətli trapesiyanın sahəsi: y = 1 + sin x əyrisi, absis oxu, x = 0 və x = π düz xətləri ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsini sin x-in ibtidai funksiyası −cos x vasitəsilə və F(b) − F(a) ilə tapmaq; cos π = −1 işarəsinə diqqət. Sahəni düzbucaqlı və sinus «təpəsi» hissələrinə ayırıb yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
