Yüklənir…
Cavabla, dərhal yoxla və izahı oxu.
30 material
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılmasının sahə modeli: düzbucaqlı dörd hissəyə bölünüb, hissələrin sahələri ab, 4a, 3b və 12-dir. Bütün sahə ab + 4a + 3b + 12 qruplaşdırma ilə (a + 3)(b + 4) hasilinə ayrılır; bu ikihədlilər düzbucaqlının tərəfləridir. 7-ci sinif, şəkilli sual, qruplaşdırma üsulunun həndəsi mənası. Tipik səhvlər: sahəni tərəf saymaq, ədədləri səhv hərflə cütləmək.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayırma ilə tənliyin həlli: 2x(x − 3) + 5(3 − x) = 0 tənliyində əks işarəli mötərizələr eyniləşdirilir, ortaq vuruq çıxarılır və (x − 3)(2x − 5) = 0 alınır. Hasilin sıfıra bərabər olması üçün vuruqlardan heç olmazsa biri sıfır olmalıdır: x = 3 və ya x = 2,5. 7-ci sinif, çətin səviyyə. Tipik səhvlər: mötərizəyə bölüb kök itirmək, işarə səhvi, 2x = 5-dən x = 5 yazmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Vuruqlara ayırma ilə şərtə görə ifadənin qiymətinin tapılması: dəyişənlərin özləri məlum deyil, yalnız m − n = 4 və m + k = 6 verilib. m² − mn + mk − nk qruplaşdırılaraq (m − n)(m + k) hasilinə çevrilir və qiymət 4 · 6 = 24 alınır. 7-ci sinif, qruplaşdırma üsulunun tətbiqi, çətin səviyyə. Tipik səhvlər: qiymətləri toplamaq və ya çıxmaq, mötərizənin işarəsini qarışdırmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Vuruqlara ayırma üsulu ilə ədədi ifadənin qiymətinin hesablanması: ortaq vuruğu olan hasillər qruplaşdırılır, ortaq vuruq mötərizə xaricinə çıxarılır və ortaq mötərizə tapılır. 2,6 · 4,8 + 2,6 · 5,2 − 1,6 · 4,8 − 1,6 · 5,2 = (4,8 + 5,2)(2,6 − 1,6) = 10. 7-ci sinif, onluq kəsrlərlə qruplaşdırma. Tipik səhvlər: mənfi işarəni itirmək, yalnız bir qrupu hesablamaq, son vurmanı unutmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Kvadrat üçhədlinin orta həddi ayırmaqla vuruqlara ayrılması: hasili sərbəst həddə, cəmi orta həddin əmsalına bərabər iki ədəd tapılır, orta hədd iki birhədliyə ayrılır, qruplaşdırma aparılır və hasil açılaraq yoxlanılır. y² − 9y + 14 = (y − 2)(y − 7). 7-ci sinif, qruplaşdırma üsulunun tətbiqi, müxtəsər vurma düsturlarından əvvəl. Tipik səhvlər: işarələrin səhv seçilməsi, yalnız hasilə və ya yalnız cəmə baxmaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Qruplaşdırma üsulu ilə vuruqlara ayırmada hədlərin yerinin dəyişdirilməsi: yanaşı duran hədlərin ortaq vuruğu yoxdursa, ortaq vuruğu olan hədlər yan-yana yazılır, sonra qruplaşdırılır. a² − 3b + ab − 3a = (a − 3)(a + b). 7-ci sinif, «çoxhədlinin vuruqlarından biri hansıdır» tipli sual. Yoxlama: vuruq sıfır olanda hasil də sıfırdır. Tipik səhvlər: işarə səhvi (a + 3), hərflərdən uydurma ikihədli.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Çoxhədlinin qruplaşdırma üsulu ilə vuruqlara ayrılması: dörd həddin hamısının ortaq vuruğu yoxdur, hədlər cüt-cüt qruplaşdırılır, hər qrupdan ortaq birhədli çıxarılır və alınan ortaq ikihədli mötərizə xaricinə çıxarılır. 7-ci sinif, dörd dəyişənli çoxhədli 6ax − 4ay + 9bx − 6by. Hasili açaraq yoxlama. Tipik səhvlər: qrupdan çıxaranda işarə səhvi, əmsalların yerinin dəyişməsi, qrupun ortaq vuruğunun yanlış seçilməsi.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Ortaq ikihədli vuruğun mötərizə xaricinə çıxarılması, mötərizələr əks işarəli olduqda: 3 − x = −(x − 3), yəni a − b = −(b − a). Əvvəl mötərizələr eyniləşdirilir, işarə əmsala keçir, sonra ortaq ikihədli çıxarılır. 7-ci sinif, çoxhədlinin vuruqlara ayrılması, orta səviyyə. Tipik səhvlər: mötərizəni çevirib işarəni dəyişməmək, əks hasil yazmaq, oxşar olmayan hədləri toplamaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılmasının tərifi: çoxhədli dərəcəsi 1-dən kiçik olmayan çoxhədlilərin hasili şəklində göstərilir. Ədədi vuruğun mötərizə xaricinə çıxarılması (dərəcəsi 0 olan vuruq), hasilin açılması və sağ tərəfin cəm olaraq qalması vuruqlara ayırma deyil. 7-ci sinif, tərifi tanıma sualı: bərabərliklərdən hansının vuruqlara ayrılma olduğunu seçmək. Səhvlər: vurmanı vuruqlara ayırma ilə qarışdırmaq, cəmi hasil saymaq.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması: hədlərin ən böyük ortaq vuruğunun mötərizə xaricinə çıxarılması. Əmsalların ƏBOB-u və hər ortaq hərfin ən kiçik üstü tapılır, sonra hər hədd bu birhədliyə bölünür və nəticə mötərizədə yazılır. 7-ci sinif, iki dəyişənli ikihədlidə ortaq birhədli vuruq, hasili açaraq yoxlama. Tipik səhvlər: mötərizədə işarənin dəyişməsi, hərfin artıq və ya əskik üstünün götürülməsi, həddin tam bölünməməsi.
2.26 Çoxhədlinin vuruqlara ayrılması
SualDİM · RiyaziyyatEkspertTək seçim
Mərkəzi koordinat oxu üzərində olan və iki verilmiş nöqtədən keçən sferanın tənliyi: şagird mərkəzi bir naməlum koordinatla ifadə edir, mərkəzin hər iki nöqtədən bərabər məsafədə olması şərtindən tənlik qurub həll edir, radiusu tapır və sferanın tənliyini yazır. 11-ci sinif, sferanın tənliyi; məsafə düsturunu və xətti tənliyi bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Sferanın koordinat müstəvisinə paralel müstəvi ilə kəsişməsi: şagird mərkəzdən kəsən müstəviyə qədər məsafəni radiusla müqayisə edir, kəsişmənin növünü müəyyən edir və kəsişmə varsa onun ölçülərini Pifaqor teoremi ilə tapır. Şəkildə sfera və üfüqi müstəvi verilir. 11-ci sinif, sferanın kəsiyi; Pifaqor teoremini və sferanın tənliyini bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Diametrinin ucları verilmiş sferanın tənliyi: şagird sferanın mərkəzini və radiusunu diametrin ucları vasitəsilə müəyyən edir, orta nöqtə və məsafə düsturlarını tətbiq edir və sferanın tənliyini yazır; cavab diametrin uclarını tənliyə qoymaqla yoxlanılır. 11-ci sinif, sferanın tənliyi; parçanın orta nöqtəsi və məsafə düsturunu bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Koordinat müstəvisinə toxunan sferanın tənliyi: şagird mərkəzi verilmiş sferanın koordinat müstəvisinə toxunması şərtindən radiusu müəyyən edir, mərkəzdən müstəviyə qədər məsafənin mərkəzin koordinatları ilə necə ifadə olunduğunu əsaslandırır və sferanın tənliyini yazır. 11-ci sinif, sferanın tənliyi, toxunan müstəvi; fəzada koordinatları bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Sferadan kənardakı nöqtədən sferaya qədər ən qısa məsafənin tapılması: şagird açılmış tənlikdən sferanın mərkəzini və radiusunu tapır, nöqtədən mərkəzə qədər məsafəni hesablayır və ən qısa məsafəni həndəsi mülahizə ilə əsaslandırır. Oxşar görünən başqa kəmiyyətlərlə qarışdırmaq səhvi izah olunur. 11-ci sinif, sferanın tənliyi; tam kvadrat ayırmağı və məsafə düsturunu bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Nöqtənin sferaya nəzərən vəziyyətinin müəyyən edilməsi: şagird hər nöqtədən sferanın mərkəzinə qədər məsafəni hesablayır və onu radiusla düzgün müqayisə edərək nöqtənin sferanın üzərində, daxilində və ya xaricində olduğunu əsaslandırır. Uyğunluq formatında tək seçimli tapşırıq. 11-ci sinif, sferanın tənliyi; məsafə düsturunu bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Tənliyin sferanı ifadə edib-etmədiyinin araşdırılması: şagird hər variantı ardıcıl araşdırır, lazım olduqda tənliyi sadələşdirir və tam kvadratlar ayırır, sferanın tənliyinin tərifinə əsasən hər variant haqqında əsaslandırılmış nəticə çıxarır. Parametrli tənliyin sfera olması şərti də məşq olunur. 11-ci sinif, sferanın tənliyi; tam kvadrat ayırmağı bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Açılmış şəkildə verilmiş sfera tənliyində tam kvadrat ayırmaqla mərkəzin və radiusun tapılması: şagird hər dəyişən üzrə hədləri qruplaşdırır, tam kvadratları tamamlayır, sərbəst hədləri sağ tərəfə keçirir və sferanın standart tənliyini alır. Bu çevirmədə tipik səhvlər izah olunur. 11-ci sinif, sferanın tənliyi; tam kvadrat ayırmağı bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Tənliyi verilmiş sferanın mərkəzinin və radiusunun tapılması: şagird sferanın standart tənliyini mərkəz və radius baxımından oxuyur, hər koordinat üzrə işarəyə diqqət edir və radiusu sadələşdirilmiş şəkildə yazır. Nöqtənin sferaya aid olmasının yoxlanması da məşq olunur. 11-ci sinif, sferanın tənliyi; kvadrat kökü sadələşdirməyi bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim
Mərkəzi və radiusu verilmiş sferanın tənliyinin yazılması: şagird sferanın tərifindən və fəzada iki nöqtə arasındakı məsafə düsturundan çıxış edərək tənliyi qurur, mərkəzin koordinatlarını tənliyə düzgün işarələrlə yazır və radiusun tənlikdə necə iştirak etdiyini əsaslandırır. Mərkəzi koordinat başlanğıcında olan sfera da müzakirə olunur. 11-ci sinif, sferanın tənliyi; məsafə düsturunu bilən şagird üçün.
6.15 Sferanın tənliyi
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Əyrinin altındakı sahə funksiyası: [0; x] parçasında mənfi olmayan kəsilməz f funksiyasının qrafikinin əhatə etdiyi sahə S(x) olarsa, S′(x) = f(x) olur. Verilmiş sahə düsturundan funksiyanın qiymətini tapmaq və bu əlaqənin F(b) − F(a) düsturuna necə gətirdiyini başa düşmək. Nazik zolağın sahəsi h·f(x) ilə izah olunur. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Parametrli əyrixətli trapesiya: y = √x qrafiki, absis oxu və x = a düz xətti ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsi verildikdə a-nı tapmaq. Sahəni a-dan asılı funksiya kimi inteqralla yazmaq, √x-in ibtidai funksiyasını (2/3)x√x tapmaq və a√a = 27 tipli tənliyi həll etmək. Nəticəni yerinə qoyub yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim
Sərhədləri verilməyən əyrixətli trapesiya: y = 4x − x² parabolası ilə absis oxunun hüdudladığı fiqurun sahəsini tapmaq. İnteqralın sərhədlərini parabolanın absis oxu ilə kəsişmə nöqtələrindən tapmaq, funksiyanın aralarında mənfi olmadığını yoxlamaq və F(b) − F(a) ilə sahəni hesablamaq; nəticəni üçbucaq və düzbucaqlı ilə yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim
Triqonometrik funksiyanın qrafiki altında qalan əyrixətli trapesiyanın sahəsi: y = 1 + sin x əyrisi, absis oxu, x = 0 və x = π düz xətləri ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsini sin x-in ibtidai funksiyası −cos x vasitəsilə və F(b) − F(a) ilə tapmaq; cos π = −1 işarəsinə diqqət. Sahəni düzbucaqlı və sinus «təpəsi» hissələrinə ayırıb yoxlamaq. 11-ci sinif, əyrinin əhatə etdiyi sahə.
6.54 Əyrinin əhatə etdiyi sahə
